Reflü Hakkında Sık Sorulan Sorular (SSS)

Mide asidinin yemek borusu içine kaçışı sonucu ortaya çıkan ve genellikle göğüste bir yanma hissiyle karakterize hastalığa verilen isimdir. Normal de herkeste 24 saatin % 4'ünden az bir süreye yayılmış olarak (yani toplam olarak günde yaklaşık 1 saat) asit kaçışı yani reflü olur. Bunun hastalık olarak kabul edilebilmesi, kişiyi rahatsız etmesine ve sıklığına bağlıdır.

Hastalık en sık iki bulgu ile ortaya çıkar:

• Pirozis (İngilizce: heartburn): Göğüs kemiği arkasında rahatsız edici bir yanma duygusu olup sıklıkla yemeklerle ilişkilidir ve yukarı doğru yayılır. Hastalar yakınmalarının alkol aşırı sıcak veya kolalı içeceklerle arttığını belirtirler.
• Regurjitasyon: Yenilen veya içilen gıdaların ağıza geri gelmesidir.

Bu iki sık bulgu yanısıra hastalık değişik bulgularla da karşımıza çıkabilir, örneğin:

• Yutma sırasında lokmaların takılması.
• Sıklıkla yutmayla ilişkili olarak göğüste ağrı hissedilmesi.
• Müzmin farenjit ve larenjit gibi boğazı ilgilendiren sorunlar.
• Astım: Özellikle geceleri ortaya çıkan ve allerjik bir nedene bağlanamayan olgular.
• Müzmin öksürük
• Horlama

GÖRH mide asidinin yemek borusuna kaçması sonucu oluşur. İnsanların çoğunda yutmanın olmadığı dönemlerde yemek borusu alt ucunun basıncını yüksek tutan kapağın (yemek borusu alt uç sfinkteri) geçici olarak gevşemesi sonucu oluşur. Bu geçici gevşeme GÖRH olmayan insanlarda günde birkaç defa olur. GÖRH olan hastalarda niçin daha sık olduğu bilinmemektedir. Yemek borusu, mide gibi asitle rahatlıkla başa çıkamaz ve zedelenir. Reflü olan asit yakınmalara yol açar ve yemek borusunu zedeler.

İzmir ili Menderes bölgesinde yapılan bir çalışmada (S.Bor ve ark)haftada bir veya daha reflü yakınması bulunan olgular %10.6 olarak saptanmıştır. Benzer bir çalışma ABD Mayo Klinik tarafından Olmsted County'de yapılmış ve oran %18 olarak rapor edilmiştir. Yani hastalık ülkemizde 20 yaş üzeri her 10 erişkinden birini etkilemektedir. Oran yaş ile artmaktadır. US Department of Health and Human Services'in yakın tarihli istatistiklerinde; sadece ABD'nde yaklaşık yedi (7) milyon insanın GÖRH olduğu bildirilmiştir.
(Kaynak: Digestive Diseases in the United States: Epidemiology and Impact, National Digestive Diseases Data Working Group, James E. Everhart, MD, MPH, Editor, US Department of Health and Human Services, Public Health Service, National Institutes of Health, NIH Publication No. 94-1447, May 1994)

GÖRH tüm sosyoekonomik sınıflarda, tüm etnik gruplarda ve her yaşta görülebilir. İnsidansı 40 yaşın üzerinde dramatik olarak artmaktadır. GÖRH olanların % 50'den fazlası 45-64 yaş arasındadır (her iki cinstede). Çocuklar ve hatta yeni doğanlar da GÖRH'na yakalanabilir.

Türkçede Gastroözefagial Reflü Hastalığı kısaltması olarak "GÖRH" kullanılmaktadır. İngilizcede hastalığın kısaltması GERD olarak yapılır (Gastroesophageal reflux disease).

GÖRH bir hastalıktır. Pirozis ise en sık bulgusudur. Tüm insanlar çeşitli durumlarda pirozis olduğundan yakınırlar. Bir insanın yaşam kalitesini etkileyecek şekilde sık olan pirozis durumlarında hastalık söz konusudur ve GÖRH tanısı konulur. Bu genellikle haftada bir veya daha sık durumlarda söz konusudur.

Hiatus hernisi (halk arasında mide fıtığı olarak bilinir) midenin diafragmada yemek borusunun geçtiği delikten yukarıya, göğüs içine çıkmasına denir. Yaşla birlikte sıklıkla artan bir durumdur. GÖRH ile birlikte veya ayrı bulunabilir. GÖRH yemek borusunda ülser vs yapacak kadar şiddetli olduğu zaman yemek borusunu kısaltır ve hiatus hernisi oluşur. Fakat birçok hiatus hernili hastada GÖRH yoktur. Sıklıkla hiatus hernisi reflü karşılığı olarak kullanılır ve çekilen filmlerde herni saptanınca hastalara yakınmalarının GÖRH ile ilgili olduğu söylenmektedir. Herninin tek başına saptanmasının anlamı yoktur. Mutlaka diğer bulgularla desteklenmelidir.

Endoskopi ince bükülebilen bir borunun hastaya yutturularak, doktorun üst sindirim sistemini (Boğaz, yutak, yemek borusu, mide, oniki parmak barsağı, ince barsakların başlangıç kısmı)direk olarak incelemesini sağlayan bir tanı testidir. Bu yöntemle GÖRH yol açabileceği daha ciddi sorunlar (ülser, daralma, kanser vs) yönünden değerlendirilebilir ve patolojik inceleme için küçük parçalar (biyopsiler) alınabilir. GÖRH olan hastalardan yutmada güçlüğü veya ağrısı olanlar, tedaviye cevap vermeyenler endoskopik olarak incelenmelidir. Bazı hekimler uzun süreli bütün GÖRH olan hastalarda endoskopi yapılmasını önerirler. Bu konudaki bir anektod "Her GÖRH olgusunun hayatı boyu bir kere endoskopi yaptırtmaya hakkı vardır!" der.

Hastaların çok az bir kısmında GÖRH'na ait komplikasyonlar oluşabilir. Bu komplikasyonlar yemek borusu sınırlarındaki bozulmalar (özofagial erozyonlar), ülserler ve daralmalardır (özofagial striktür). Bazı hastalarda yemek borusun sınırları ve epiteli anormal (Barrett) epitelle döşenir. Bu durum (Barrett özofagusu) yemek borusun kanseri ile yakından ilişkilidir ve dikkatle incelenmelidir. Sık rastlanmamakla birlikte hastalığın oluşturduğu en ciddi sorundur. Akciğerlere aspirasyon, astım ve ses telleri veya gırtlağın iltihabı GÖRH'na bağlı olabilir.

En önemli faktör yemeklerdir. Yemekler mideden daha fazla asit salgılatır ve yemek borusun içine daha fazla asit girmesine yol açar. Bazı hastalarda uzanmak ve bir takım ilaçlar asit reflüsünü artırabilir.

Baharatlı yiyecekler GÖRH'na yol açmazlar, fakat bazı hastalarda GÖRH bulguları kötüleştirir gibi görünmektedir. Bu yiyeceklerin, mideyi doldurmasına bağlı olarak daha fazla oranda yemek borusunun alt ucunda geçici relaksasyonlar oluşturmasıyla ilişkilidir. Ek olarak tüm yiyecekler GÖRH'lı hastalarda mideden daha fazla asit salgılanmasına yol açarak yemek borusuna daha fazla asit girmesine sebep olur. Aşırı miktarda alınan tüm yiyecekler insanlarda pirozis oluşturabilir. Baharatlı yiyecekler hikayesi; bir çok GÖRH'lı hastada bulguları artırdığı için çelişkili görünmektedir. Bazı yiyeceklerin bulgulara yol açıp açmamasına bağlı olarak, genellikle hastalara belli yiyecekleri almamaları önerilir. Bu yolla GÖRH'lı hastaların çok sıkı bir diyete uymaktan vazgeçer veya bulgularının diyetteki uyumsuzluklarla ortaya çıktığı düşüncesini bırakır. Baharatlı yiyeceklerin engellenmesi veya diğer diyet tavsiyeleri iyileşmeye yardımcı olması çok iyi bir sonuçtur.Eğer yardımcı olmuyorsa, GÖRH'lı hastalar bazı şeyleri yanlış yaptıklarını hissetmemelidir. Hastalıklarının tedavisinde tıbbi tavsiyeleri soruşturmalıdırlar.

Uzun yıllar sigaranın GÖRH'na yol açmadığı ve sigaranın GÖRH'nı kötüleştirdiğine dair çok az bulgu var olduğu söylenmişse de son yıllarda bunun aksine kanıtlar ortaya koyulmaya başlanmıştır. Her ne sebeple olursa olsun sigarayı bırakmak iyidir.

Evet. Mideden asidin boşalmasını geciktiren veya yemek borusuna asidin kaçmasına artıran tüm ilaçlar GÖRH'nı kötüleştirebilir. İlaç almadan önce mutlaka doktorunuza danışmalısınız. Özel önem taşıyanlar romatizma ilaçları denilen grup ile bizzat kendisi yemek borusuna takılarak harabiyet oluşturanlardır (bazı antibiyotikler, potasyum preparatları vs).

GÖRH, gastrik asit tarafından oluşur.Her nasılsa, belli yiyecekler bulguların artmasına yol açar.Yemeklerden sonra uzanmak, çok dar giyecekler ve hatta eğilmek hastaların bulgularını alevlendirebilir. Alevlendiren bulguları bulmanın iyi bir yolu günlük tutmaktır. Alevlendiren durumlar belirli aktiviteler ve yiyeceklerle tekrarlıyorsa, bunlar engellenmelidir.Günlük tutmak bulguları alevlendirmeyen yiyecek ve durumların bulunmasınada yardımcı olacağından, yaşam tarzlarının gereksiz kısıtlamalar önlenmiş olur. Yemeklerden sonra en az 2-3 saat yatılmaması gece bulguları şiddetlenen olgularda yararlıdır. Ayrıca hiç bir besin sıcak alınmamalıdır. Hastalar bulgularını doktorlarıyla gözden geçirmeleri, yeterli tedavi planlarının ve önerilerinin değerlendirmesinde yardımcı olacaktır. Hastaların uymaları önerilen konularla ilgili hazırlanmış kitapçıklar vardır.

Ciddi, uzun süreli GÖRH yemek borusuna hasar verir ve Barrett özefagus denen yemek borusu alt ucundaki mukozanın mide veya barsak mukozasına değişmesine yol açar. Bu değişmenin engellenmesi asid salgısından uzak kalarak mümkün olabilir. Yemek borusu kanseri riski, Barrett özofaguslu hastalarda belirgin derecede artmıştır. Barrett özefagusun tek tanı metodu endoskopidir. Bazı çalışmalar Barrett özofagusunun yoğun tedavisinin yemek borusundaki anormalliğin miktarını azalttığını öne sürmektedirler. Yoğun araştırmalar olmasına karşın, GÖRH olan hastalarda yemek borusu kanserin önlenmesinin bu tedavi yöntemiyle mümkün olacağı tam açıklığa kavuşmamıştır.

Uzun süreli GÖRH yemek borusunda zedelenmeye yol açar. Bu zedelenme yemek borusun sınırlarında sorunlar oluşturur. Bazı hastalarda ülserler oluşabilir. Bazı hastalarda bu tür bir zedelenme yemek borusunda yaralanma ve daralmalara yol açar ki, bu da genelde yutmanın ağrılı veya güç olmasına sebep olabilir. Barrett özefagus denilen durumun uzun süreli GÖRH durumunda oluştuğu düşünülmektedir. Barrett özefagus, yemek borusu kanseri için bir risk faktörüdür. Bazı hastalarda GÖRH tarafından asidin yukarıya çıkmasının sonucu olarak ses telleri veya dişlerde zedelenme oluşur ve hatta astıma yol açar.

Bir çok araştırmacı yemek borusu aracılığıyla gırtlağa ve nefes borusuna geçen asidin akciğerlere kaçması sonucu bazı hastalarda astıma yol açtığına inanırlar. Astımlı bazı hastalar GÖRH tedavisinden yarar görürler. Bu konu aktif olarak araştırılmaktadır.

Bazı hastalarda asit gırtlağa kaçabilir; bu da gırtlağın arkasında inflamasyona yol açar. Sonuçta farenjite veya ses tellerini zedelenmeye, larenjite, ses kısıklığına yol açar. Boğaz ağrısı veya larenjitin bir çok sebebi vardır. GÖRH kronik boğaz ağrısı veya boğaz ağrısına sebep olan başka bir nedenin bulunamadığı durumlarda düşünülmelidir.

Ne yazık ki günümüzde GÖRH'nın tamamen ortadan kaldırılması mümkün değildir.Bazı hastalarda mesela hamilelik gibi geçici bir durumla ortaya çıkmış olabilir. Bu hastalarda hamilelik bittiğinde GÖRH sonlanabilir. Bir çok hastada GÖRH kronik bir durumdur.Fakat tıbbi tedaviyle ve yaşam tarzındaki değişikliklerle etkili şekilde tedavi edilebilir. Ağır vakalarda, cerrahi bir tedavi seçeneğidir.Cerrahi altta yatan problemi çözmemekte fakat midenin yemek borusu alt ucuna sarılması sonucu asidin yemek borusuna kaçmasına engel olmaktadır. Olguların önemli bir kısmında tamamen yakınmasız bir yaşam oluşması sağlanabilir. Yine de yarar/zarar dengesinin hassasiyetle gözetilmesi gerekir. Laparoskopik Cerrahi tekniğinin uygulanabildiği ve olgu sayısının yüksek olduğu merkezlerin tercih edilmesi önerilir. Ülkemizde olgu sayıları henüz çok kısıtlıdır.

Doktorunuzla görüşmelisiniz. Doktorunuz tanınızı değerlendirecek ve bulgularınız olmadan yaşamanız için gerekli planı yapacaktır.

Evet. Pratisyen hekimler GÖRH'na yabancı değildirler. Gastroenterologlar ve bazı cerrahlar GÖRH tanı ve tedavisinide uzmanlaşmışlardır. Ülkemizde bu konuda özellikle uzmanlaşmış kişi ve merkezler vardır. Buralarda yemek borusu kasılmalarının ve asit kaçışının ölçülmesine yönelik ileri inceleme teknikleri kullanılmaktadır. Bazıları cerrahi birimleri ile işbirliği içerisinde çalışmaktadır.